برای رهایی از ابعاد منفی انسان چه راههایی وجود دارد بخش سوم

 بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه قبل آیاتی از قرآن بیان کردیم برای اینکه ببینید که هر کس کار نیک انجام بدهد چگونه پاداش می گیرد حتی بر اساس سه آیه ؛ آیه 89 نمل، آیه 160 انعام، آیه 261 بقره، گفتیم بسته به اینکه کار تو چه قدر می ارزد پدال می زند بالا می رود پاداشش زیاد تر می شود تا جایی که در سوره بقره خدا فرموده؛ کسانی که اموالشان در راه خدا انفاق می‌کنند انگار بذری می کارند که هر بذرش هفت خوشه می رویاند، در هر خوشه اش صد دانه می روید که می شود هفتصد تا ، باز می گوید خدا برای هر کس که بخواهد دو یا چند برابر می کند خدا وسیع داناست. ولی بالعکس آن را هم داشتیم.
سوره بقره آیه 16 و 102؛ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَىٰ فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ ؛ آنهایی که هدایت را به گمراهی فروخته بودند خدا می گوید این تجارت آنها سودی ندارد، وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ؛ چه زشت و ناپسند بود آنچه خود را به آن فروختند اگر می‌دانستند. کسانی که در این مملکت از اینجا در جاهای پنهانی اخبار و اطلاعات آدم‌های بی‌گناه را برای دشمن می فرستادند تا آنها را راحت بزند و بکشد خودشان را در ازای مقداری یورو، دلار ، طلا و... فروختند، حالا دستگیرشان کردند تو آنها را به کشتن دادی امّا خودت هم سودی نبردی، کار خیلی هم زشت و ناپسند بود، چون چیزی که خودت را به آن فروخته بودی خیلی بد بود، مراقب اعمالمان باشیم که این اعمال ما را به سمت فساد و زشتی نبرد.
سوره کهف آیه 110؛ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا، پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته انجام بدهد. من می دانم که بالاخره خدا را می بینم خب باید از قبل تحفه ای حاضر کنم دیگر، شما وقتی می دانی خانه ی فلان فامیلت حتما می روی، خرید می روی می گویی ما شب جمعه بعدی دعوت هستیم یک چیزی تحفه بخرم حاضر باشد، می‌خری آماده داشته باشی تا شب مهمانی دربه در ، دنبال خرید هدیه نباشی. هیچ کس را در عبادت پروردگار شریک نکند. دیدید وقتی می گویم حمد بخوانید تقدیم امام رضا(ع) کنید برای شفای بیمارتان همیشه به دنبال آن می گویم یادتان باشد نگویی امام رضا (ع) شفا بده بگو یا امام رضا (ع) شما نزد پروردگار آبرو داری خداوند کلام یا خواسته ات را بر نمی‌گرداند برای مریض من دعا کن .اینها را فراموش نکنید که بعدها نگویند شیعه ها بت پرستند، ما بت پرست نیستیم ولی گاهاً اعمالی انجام می دهیم خود این ها بت پرستی می شود. به اینها خیلی باید حواس داد.
حافظ می گوید ؛
دل سراپرده ی محبت اوست
دیده آینه دارِ طلعت اوست - این چشم ها، مثل آینه آثار خداوند در آن نمایش داده می شود شما جلوی آینه می ایستید خودتان را می بینید حالا اگر حواس جمع بکنیم این چشم های ما در مقابل هستی و حقیقت هستی، می‌تواند آینه ای باشد که حقیقت هستی در آن دیده بشود.
من که سر در نیاورم به دو کون – دوعالم ، دو دنیا.
گردنم زیر بار منت اوست - ولی این را می دانم که گردنم زیر بار منت خداست.
هر گُلِ نو که شد چمن آرای - گل که بالا می آید وقتی نو هست خوشگل است هرجا که بالا بیاید فضای آنجا را فرح بخش می کند.
زِ اثرِ رنگ و بوی صحبت اوست
آن زیبایی و قشنگی اش را چون از جانب حضرت حق آمده و حقیقتش را از صحبت او گرفته است، به آن زیبایی است. هیچ چیزی در عالم از توجه به خدا غافل نبوده و دائماً فقر موجودات از عالم بالا پر می شود. یکی از دلایلی که خداوند روی نماز خیلی تاکید دارد همین است، ما فقیر، ندار و بیچاره هستیم، خیلی زود در مقابل دنیای مادی بی خود می شویم انگار هیچ چیز نداریم، اما اگر به خدا توجه داشته باشیم و غافل نشویم، خداوند این فقر ما را به طور دائم از عالم بالا پر می کند، می گوید بیا و سر نماز بایست مگر او به نماز ما احتیاج دارد ؟ او آنقدر پیغمبر، فرشته، آنقدر آدم ها و موجودات پاک دارد که برای او نماز بخوانند، نه به نماز ما احتیاجی ندارد. می گوید بیا ، در سجاده ات بایست، هرچه از صبح تا حالا از دست داده ای من الان به تو می دهم، صبح بلند شدی و نمازت را خوانده ای و سر حال و شاد از خانه بیرون رفتی سر ظهر که می شود پلاسیده هستی اذان که می دهد می گوید بدو برای نماز، این فقر وجودی از هر نوعش را خداوند جبران می کند.
سوره نور آیه 41؛ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ ۖ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ ۗ ، آیا ندیدید تمام آنان که در آسمان ها و زمین هستند برای خدا تسبیح می کنند. آنقدر این کبوترها قشنگ صبح های زود اینجا بالای حیاط ما می خوانند من هم دائم قربان صدقه شان می روم . گاهی اوقات هم 2 یا 3 تا بلبل دارم که می آیند، هیچ وقت آن ها را ندیدم چون نمی توانم بروم و پشت پنجره بایستم، آنقدر بلبل ها قشنگ می خوانند، این ها همه با این نواهای زیبا تسبیح خدا می کنند. من و شما که نماز می خوانیم اگر فی الواقع به خدا پیوند خورده باشیم به همان زیبایی هستیم . صدای ما مانند یک موسیقی است از بس که زیبا است. همچنین پرندگان به هنگامی که برفراز آسمان بال گسترانیده اند، هریک از آنان نماز و تسبیح خود را دارند.
سوره الرحمن آیه 6؛ وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدَانِ، ستاره و درخت برای او سجده می کنند.
سوره الرحمن آیه 29 ؛ يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۚ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ، تمام کسانی که در آسمان ها و زمین هستند از او تقاضا می کنند و او هر روز در شان و کاری است. همیشه مشغول است به اینکه چیزهایی که از او تقاضا شده اجابت کند .
دکان عاشقی را بسیار مایه باید - عاشقی؟ در دکانت چه چیزی پیدا می شود نمی شود که، بی مایه فطیر است، باید در دکان عاشقی ات یک چیزی داشته باشی.
دل های همچو آذر چشمان رود باری - دل های داغِ ملتهب، چشم های اشکبار در مغازه ات داری، بسم الله.
سوره قمر آیه 54 و 55؛ إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍ، یقیناً پرهیزگاران در باغ ها و نهرهای بهشتی جای دارند. فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ؛ درجایگاه صدق نزد خداوند مالک مقتدر.
در رساله ی آغاز و انجام خواجه نصیرالدین طوسی جلد (1) آمده است، امیرالمومنین (ع) فرمودند؛ عارف که از دنیا می رود، عارف یعنی آگاه، کسی که به حقیقت واصل شده است. می گوید؛ عارف که از دنیا رفت سائق و شهید، دو فرشته ای که در روز قیامت همراه هر انسانی هستند او را در قیامت پیدا نمی کنند، رضوان جنت، فرشته موکل بهشت است، او را در بهشت پیدا نمی کند می گویند شاید به جهنم افتاده است. مالک نار، یعنی جهنم و آتش، فرشته نگهبان دوزخ، آن را در آتش هم پیدا نمی کند. یکی عرض کرد یا امیرالمومنین (ع) ، پس جایگاه عارف کجا است ؟ که نه فرشته ها پیدا می کنند، نه در بهشت و نه در جهنم پیدا می شود، امام(ع) در جوابش فرمودند؛ در جایگاه صدق و درستی نزد پادشاهی توانا. مومن سالک باید در تمام شئون زندگی و اعمال و رفتارش بر محور بندگی حق حرکت کند، چشم به دستورات پروردگار بدوزد تا جائی که عبادت و بندگی تمام شئونات زندگی او را تحت الشعاع قرار بدهد هیچ مرتبه ای از زندگی او از رنگ عبادت خالی نباشد و گرنه نمی تواند در مراتب کمال سیر کند و بخواهد به مقصد برسد .
سوره زمر آیه 36؛ أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ ۖ ، آیا خداوند برای بنده اش کافی نیست، که سراغ یک فرد دیگری می روید .
در الخصال جلد (1) آمده است که امیرالمومنین (ع) فرمودند؛ مومن در میان 5 نور می غلتد، ان شاءا... که من و شما مومن هستیم. 1- آمدن او نور است، وقتی به دنیا می آید . 2- بیرون شدن او، یعنی وقتی که می رود نور است، من آمدنم را ندیدم، یادم نیست، ولی بیرون رفتن پدرم را دیدم، در رختخواب خوابیده بود تقریبا نبضش می‌رفت به این که کامل نزند، دست و پایش یخ بود، رسیدم بالای سرش، من ایشان را عادت داده بودم هر زمان می‌خواست بی‌تاب شوند می‌گفتم بگو یا الله، یا رحمن و یا رحیم، رسیدم بالای سرش چشمهایش هم بسته بودم گفتم بابا جان یا الله یا رحمن یا رحیم، تا این را گفتم چشم چپش را به اندازه 3،4 میلی‌متر باز کرد پشت آن قیامتی بود یک نوری بود نگفتنی، من این نور را هیچ کجا ندیدم و نمی‌توانستم انتهای این نور را ببینم تا کجا می‌رود من نمی‌دانم، آمدنم را ندیدم که ببینم در نور بودم یا نه، آنها که دیدند باید بگویند اما بیرون شدن انسان نور است، 3- دانش او نور است،4 – سخن او نور است، 5- چشم انداز او در روز رستاخیز نور است، اما برای مومن.
این حقیقت که امیر مومنان (ع) به آن اشاره می‌کنند؛ ظهور نور الهی پروردگار در زندگی مومن است که هر کس به فراخور حال و ظهور استعدادش، نهفته در فطرتش، از این عنایت پروردگار بهره می‌برد خداوند به همان میزان کفیل است هر چه قدر که بهره بردی، هر چه قدر که تلاش کردی خدا به همان میزان کفیل امر دنیا و آخرت آن شده و کفایتش می‌کند.
امام سجاد(ع) در رساله حقوق فرموده‌اند؛ هنگامی که با اخلاص، حق بندگی الهی را به جا آوردی خداوند نسبت به تو برای خودش واجب می‌کند که امر دنیا و آخرت تو را کفایت کند. الله اکبر، من نمی‌گویم، ببینید در کل گفتگوهای من، شاید پنج خط، خطهای واصلی نباشد که من می‌گویم، دیگر خودتان می دانید.
رعایت همین مطلبی که در آیه می خوانم باعث شد که ابراهیم نبی تبدیل شود به یک امت. سوره نحل آیه ؛120 إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِيفًا وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، ابراهیم به تنهایی امتی بود، یک نفره یک امت، مطیع فرمان خدا، خالی از هر گونه انحراف و از مشرکان نبود. ببینید در دستگاه توحید کیفیت مهم است نه کمیت، شما 100 رکعت نماز بخوان، روزی 10 تا زیارت عاشورا بخوان، آن مهم نیست، یک بار بخوان، چگونه؟ با معرفت، آن مهم است.
حضرت ابراهیم یک نوجوان 15 ساله بود که بر اندیشه کفر و شرک و اعمال زشت غافلان تازید هجمه آورد. انبیا آیه 67 از زبان حضرت ابراهیم؛ أُفٍّ لَكُمْ وَلِمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ، اف بر شما و بر آنچه جز خدا می پرستید آیا اندیشه نمی کنید، عقل ندارید؟
ابراهیم (ع) در مقام استدلال، آن چنان زیبا هنرنمایی کرد که در سوره بقره آیه 258 خداوند فرموده است؛ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ، حرف زد استدلال کرد. مرد کافر مبهوت و وامانده شد. نتوانست جواب بدهد.
سوره انبیا آیه 57 و 58 خداوند در مورد ابراهیم فرموده؛ وَتَاللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصْنَامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ، به خدا سوگند در غیاب شما نقشه‌ای برای نابودی بت هایتان می‌کشم، حضرت ابراهیم به کافران می‌گوید. فَجَعَلَهُمْ جُذَاذًا إِلَّا كَبِيرًا لَهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْهِ يَرْجِعُونَ، سرانجام همه آنها را جز بت بزرگشان قطعه قطعه کرد تا شاید سراغش بیایند بگویند چرا اینکار را کردی، از حقایق بگوید.
به ابراهیم گفتند بیا برویم امروز جشن است گفت من بیمارم. سوره صافات آیه 89؛ فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ، گفت من بیمارم، درد ابراهیم، درد توحید بود. این آیه از سوره صافات از این درد حکایت می کند.
سوره انبیا آیات 59 تا 64؛ هنگامی که مشرکان بتهای شکسته را دیدند؛ قَالُوا مَنْ فَعَلَ هَٰذَا بِآلِهَتِنَا إِنَّهُ لَمِنَ الظَّالِمِينَ، گفتند هر کس با خدایان ما چنین کرده قطعا از ستمگران است و باید کیفر سخت بببیند. قَالُوا سَمِعْنَا فَتًى يَذْكُرُهُمْ يُقَالُ لَهُ إِبْرَاهِيمُ، گروهی گفتند شنیدیم یک نوجوانی از مخالفت با بت ها حرف می‌زد که به او می گویند ابراهیم. قَالُوا فَأْتُوا بِهِ عَلَىٰ أَعْيُنِ النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَشْهَدُونَ، گفتند او را در برابر دیدگان مردم بیاورید شاید مردم علیه او گواهی دهند. قَالُوا أَأَنْتَ فَعَلْتَ هَٰذَا بِآلِهَتِنَا يَا إِبْرَاهِيمُ، به ابراهیم گفتند تو این کار را با خدایان ما کردی ؟ قَالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ هَٰذَا فَاسْأَلُوهُمْ إِنْ كَانُوا يَنْطِقُونَ، گفت بلکه اینکار را بزرگترشان کرده. نمی گوید من نکردم که دروغ نگفته باشد، می گوید بلکه بزرگترشان این ها را شکسته، اگر می‌توانند جوابتان را بدهند از آنها بپرسید مگر بتهای شما نیستند بپرسید آیا بزرگترشان آنها را خرد کرده است؟ فَرَجَعُوا إِلَىٰ أَنْفُسِهِمْ فَقَالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ، آنها به وجدان خویش بازگشتند و به خود گفتند حقا که شما ستمگرید.
در سوره ممتحنه آیه 4 خدا فرموده: قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ، برای شما سرمشق خوبی در زندگی ابراهیم و کسانی که با او بودند وجود داشت.
پروردگار ترازوی دقیقی برای سنجش انسان در ابعاد مختلف معرفی کرده است. سوره اسرا آیه 35 خدا فرموده؛ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ، با ترازوی دقیق وزن کنید. کار بدی نیست حتما خوب است با ترازویی که عیب دارد وزن نکنید.
در بحارالانوار جلد 24 آمده؛ اما قسطاس همان امام است، هر چه امامتان می‌گوید، هرچه امامتان می‌کند هر جوری که او زندگی می‌کند.
اسرا آیه 9 إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا كَبِيرًا، این قرآن به راهی که استوارترین راه هاست هدایت می‌کند. به مومنانی که اعمال صالح انجام می‌دهند بشارت می‌دهد که برای آنها پاداش بزرگی است.
کهف آیه 1؛ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَى عَبْدِهِ الْكِتَابَ وَلَمْ يَجْعَلْ لَهُ عِوَجًا، حمد مخصوص خدایی است که این کتاب آسمانی را بر بنده برگزیده اش نازل کرد هیچ گونه کژی در آن وجود ندارد.
پروردگار در این کتاب از انسان هایی یاد می‌کند که الگوی بندگی خالص بودند تا همه با خواندن قصه هایشان الگوی روشن برای بندگی داشته باشند.
سوره مریم آیه41؛ وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَبِيًّا، در این کتاب ابراهیم را یاد کن که بسیار راستگو و پیامبر خدا بود.
سوره مریم آیه 54؛ وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَبِيًّا، در این کتاب از اسماعیل یاد کن او در وعده هایش صادق، رسول و پیامبری بزرگ بود.
سوره مریم آیه 51؛ وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مُوسَى إِنَّهُ كَانَ مُخْلَصًا وَكَانَ رَسُولًا نَبِيًّا، در این کتاب از موسی یاد کن که او مخلص، رسول و پیامبری والا مقام بود.
سوره مریم آیه 56؛ وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِدْرِيسَ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقًا نَبِيًّا، در این کتاب از ادریس یاد کن او بسیار راستگو و پیامبر بزرگی بود.
سوره مریم آیه 16؛ وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ، در این کتاب مریم را یاد کن، خانم ها مگر نمی‌خواهید الگو داشته باشید، ازپاکی و نجابت خانم حضرت زهرا، حضرت مریم.
سوره ممتحنه آیه 4؛ قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ، برای شما سرمشق خوبی در زندگی ابراهیم و کسانی که با او بودند وجود داشت.
سوره احزاب آیه 21؛ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا، مسلما برای شما در زندگی رسول خدا سرمشق نیکویی بود برای آنها که امید به رحمت خدا و روز رستاخیز دارند و خدا را بسیار یاد می‌کنند.
سوره ممتحنه آیه 6؛ لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَمَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ، آری برای شما در زندگی آنها اسوه ای حسنه بود برای کسانی که امید به خدا و روز قیامت دارند هرکس سرپیچی کند به خویشتن ضرر زده است زیرا خداوند بی نیاز و شایسته ستایش هست.
از 2 آیه، احزاب آیه 21 و ممتحنه آیه 6 درمی یابیم که الگوهای کامل و برتر زندگی چه کسانی هستند، شرایط الگو پذیری را بیان می‌کند تا مردم سراغ الگوهای ناقص و بدلی نروند، متشابه‌ها جای محکمات را در این جریان نگیرند. 3 شرط الگو پذیری؛ ا- امید به خدا 2- توجه به آخرت 3- خدا را بسیار یادکردن . همان طور که در بخشی از سوره ممتحنه آیه 6 آمده هرکس سرپیچی کند به خودش ضرر زده است، چون خداوند بی‌نیاز و شایسته ستایش است.
پیرو پیغمبرانی ره سپر- برو دنبال آن ها ببین آنها چه کار کردند تو هم همان کارها را انجام بده.
طعنه خلقان همه بادی شمر
- دیدید پیغمبرها را چقدر مسخره کردند آن ها هم فکر کردند که یک بادی به آن ها خورده، تو هم بقیه به تو طعنه می زنند یک باد بشمر. چه بسیار جوان هایی که درخانواده نماز را شروع کردند حجاب را آغاز کردند و مورد تمسخر فامیل قرار گرفتند، اهمیت نده کار خودت را انجام بده.
آن خداوندان که ره طی کرده اند - آنهایی که راه را طی کردند، پیش و بالا رفتند
گوش بر بانگ سگان کِی کرده اند - کسی که مسخره می کند سگی است تو گوش نده کارخودت را انجام بده.
صحبت از جمع : یکی از آیات سوره هود در مورد دروغ بستن به خداست ممکن است چند مثال بزنید ؟
استاد : خدایا می بینی چه جوری مرا بدبخت کردی، می بینی چه طوری مال من را بردند تو جلوی آن ها را نگرفتی؟ به نظرت اینها دروغ به خدا نیست ؟ کار بد فرزندمان یا حرکت غلط او تقصیر خداست ؟ خدا او را نا اهل کرده یا تربیت ما غلط بوده است، کدام یک ؟ خدایا چقدر از تو خواستم این فلانی که اینقدر مرا اذیت می کند ذلیلش کن، اینکه روز به روز فربه تر و بهتر می شود از ذلت هیچ خبری نیست. تو نمی دانی که خدا می خواهد با او چه کار کند می دانی ؟ امّا حرف را می‌زنی، اینها دروغ به خداوند است. ما خیلی افعال انجام می دهیم که فکر می کنیم اصلاً بد نیست، ما هیچ ایرادی نداریم امّا خیلی ایراد داریم.